देश विकास

काठमाडौँ, । तिहार वा यमपञ्चकको अन्तिम दिन अर्थात कार्तिक शुक्ल द्वितीय तिथि भाइटीकाको दिन । आज दिदी भाइ बहिनीको विशेष दिन विधिपूर्वक पूजाआजा गर्ने, मिष्ठान भोजन खुवाउने र दिदी बहिनीहरूलाई उपहार वा दक्षिणा एवं वस्त्र आदि दिने परम्परा छ । भाइटीकाको पौराणिक कथाअनुसार परापूर्व कालमा मृत्युका राजा यमराज आफ्नी बहिनी यमनालाई भेट्न जानुभएको थियो । यमुना पृथ्वीमा बस्नुहुन्थ्यो भने यमराज यमलोकमा बस्थे । त्यसैले यमुनाले निमन्त्रणा गरी यमराजलाई भेट्न बोलाए । त्यो बेलामा यमपञ्चक परेको थियो । यमपञ्चक अवधि अर्थात् पाँच दिनसम्म यमराज यमुनाकहाँ बसे । यसरी भाइटीकाको दिन यमुनाले दाजुलाई पूजा गरी दाजुसँग आशीर्वाद लिई । त्यही बेलादेखि तिहार मनाउन थालिएको हो भन्ने किम्बदन्ती पाइन्छ ।
यसबाहेक तिहारको अन्तिम दिन भाइटीकालाई लामो समयसम्म भेटघाट नभएका दाजुभाइसँग भेटघाट गराउने, सम्बन्धमा आएको चिसोपन हटाई मिलन गराउने तथा सम्बन्धलाई अझ दिगो बनाउने माध्यमका रूपमा समेत दिने गरिन्छ । भाइटिकाका दिनमा दिदी बहिनीले दाजुभाइलाई लगाइदिने मखमली, सयपत्री तथा दूबोको मालाको पनि सांस्कृतिक महत्व रहेका छ । मखमली कहिल्यै ओइलाउँदैन, सयपत्रीको रङ्ग कहिल्यै फिका हुँदैन र दूबो सधैँ हरियो रहन्छ । आजको दिन यमराजको आह्वान गर्ने, बिमिरो, भोगटे, ओखर, तेल, मखमलीको माला, दूबोको टीका, सयपत्री फूल, सेल राखेर आफ्ना दिदी बहिनी र दाजुभाइको सुख–समृद्धि, आरोग्य एवं दीर्घायुको कामना गर्दै हर्षउल्लासका साथ तिहारको अन्तिम दिन मनाउने चलन छ ।